تبلیغات
علم - نجوم و ریاضیات در اسلام

علم

جمعه 12 تیر 1388

نجوم و ریاضیات در اسلام

نویسنده: parsa   طبقه بندی: *ریاضی*، 

نجوم و ریاضیات در اسلام

در ریاضیات،نجوم،و فیزیك مسلمین كارهاى قابل توجه داشته‏اند.
رصدخانه‏یى كه مامون ضمیمه بیت الحكمه كرد مركزى شد براى مطالعه‏در نجوم و ریاضیات.درین رصدخانه مسلمین محاسبات مهم نجومى‏انجام دادند چنانكه طول یك درجه از نصف النهار را با دقتى نزدیك به‏محاسبات امروز اندازه گرفتند.تفصیل طرز عمل و محاسبه را ابن خلكان‏در شرح حال محمد بن موسى خوارزمى نقل مى‏كند.ارقام معروف به‏هندى از همین ایام نزد مسلمین متداول شد و ظاهرا ترجمه كتاب‏نجومى سدهانته-معروف به سندهند-از سنسكریت‏به عربى كه بوسیله‏محمد بن ابراهیم فزارى انجام شد و همچنین كارهاى خوارزمى از اسباب‏رواج این ارقام شد،چنانكه جنب و جوش بازرگانى مسلمین و وسعت‏دامنه تجارت آنها بعدها موجب انتشار استعمال این نوع ارقام شد دراروپا. (1) در هر حال خوارزمى از مؤسسان جبر نیز-بعنوان یك علم‏مستقل-هست و وى بود كه اولین كتاب را در باب در اروپا معادل فن محاسبه تلقى‏شد چنانكه نام كتاب نیز به شكلAlgebra عنوان علم جبر باقى ماند.جبر خوارزمى در قرون وسطى نزد اروپائیان فوق العاده اهمیت‏یافت و تا زمان ویتF.viete (متوفى‏1603 میلادى)مبناى‏مطالعات ریاضى اروپائیان بود (2) وى در ریاضیات بین طریقه یونانى وهندى تلفیق گونه‏یى انجام داد و سیستم عدد نویسى هندى را بین‏مسلمین رایج كرد.گفته‏اند كه وى بیش از هر دانشمند دیگر قرون‏وسطى در طرز فكر ریاضى تاثیر گذاشت. (3) ابوالوفاى بوزجانى(متوفى‏388 ق)در بسط علم مثلثات نیز-مثل جبر-كارهاى ارزنده كرد.


Sin مطابقت چنانكه در استخراج جیب زاویه سى درجه طریقه‏یى یافت كه نتیجه آن تاهشت رقم با مقدار واقعى 30 دارد. (4) در اروپا حل مساله جمع زوایا را به كوپرنیك منسوب مى‏دارندو او كه از راه حل ابو الوفا بیخبر بوده است ظاهرا براى حل مساله طریقه‏یى‏پیچیده‏تر از ریاضیدان اسلامى یافته است. (5) خیام با آنكه آثارش درقرون وسطى به لاتینى ترجمه نشد تا در بسط ریاضیات اروپا مؤثر افتد بهرحال در جبر از بزرگترین علماء قرون وسطى است.وى اول كسى است كه‏به تحقیق منظم علمى در معادلات درجه اول،دوم،و سوم پرداخته است‏و رساله او در جبر برجسته‏ترین آثار علماء قرون وسطى است در جبر.
در هر صورت جبر و مقابله را اولین بار مسلمین وارد نظام علمى كردند،همچنین استعمال جبر در هندسه و بالعكس بوسیله مسلمین انجام یافت‏و این امر نیز در بسط هندسه تحلیلى تاثیر بسزائى داشت. (6) خدمات مسلمین به بسط و توسعه ریاضیات منحصر به همین حدودنماند.در همان دوره مامون كه مسلمین كتاب بطلمیوس و اقلیدس وسندهند را (Alcuin) مربى و عالم ترجمه و تحریر مى‏كردند در تمام اروپا ریاضیدان مشهورى‏كه وجود داشت عبارت بود از الكوین دربارشارلمانى كه نوشته‏هاى او در ریاضیات از بعضى اصول مقدماتى تجاوزنمى‏كرد.در تمام قرون وسطى،پیشرفت ریاضیات در واقع به نبوغ ریاضى مسلمین مدیون بود.حتى در نیمه اول قرن پانزدهم میلادى كه‏مسلمین با مشكلترین مسائل هندسه دست و پنجه نرم مى‏كردند،معادلات درجه سوم جبرى را به كمك مقاطع مخروطى حل مى‏كردند،ودر مثلثات كروى تحقیقات ارزنده انجام مى‏دادند،در اروپا تحقیقات‏ریاضى از حساب تقویم و طرز بكار بردن چرتكه-كه غالبا در سطح‏حوائج روزانه بود-در نمى‏گذشت (7) در هندسه مسلمین كارهاى‏ریاضیدانان یونانى را دنبال كردند،و اصول اقلیدس را ترجمه و شرح‏كردند.بعلاوه،علم مثلثات را آنها بوجود آوردند.در واقع همان ترجمه‏اقلیدس هم در آن زمان خالى از اهمیت نبود چنانكه رومیها بدان‏نپرداخته بودند و وقتى براى اولین بار در قرن دهم میلادى به زبان لاتین‏ترجمه مى‏شد تقریبا سه قرن از ترجمه عربى آن كه بوسیله حجاج بن یوسف-یك ریاضیدان عهد هارون الرشید-انجام شده بود مى‏گذشت.
در نجوم،مطالعات مسلمین مخصوصا ارزنده بود.مطالعات‏بابلیها،هندوا ن،و ایرانیان كه به آنها رسید از اسباب عمده شد (Albumasar) مى‏خوانده‏اند-مجموعه درپیشرفت آنها:ابو معشر بلخى كه اروپائیها در قرون وسطى وى را به نام زیجاتى داشت كه در آن‏حركات سیارات از روى طریقه هندى و رصد گنگ دز محاسبه شده بود واگر چه اصل آن نمانده است اما آثار دیگر او از خیلى قدیم به زبان لاتینى‏ترجمه و مكرر چاپ شده است و اینهمه او را در نجوم در تمام قرون وسطى‏شهرت جهانى بخشید.با اینهمه،وى رویهمرفته به عنوان یك منجم‏بیشتر اهمیت دارد تا بعنوان یك عالم نجوم.از اینها گذشته،تجارب واطلاعات صابئین نیز در پیشرفت نجوم اسلام تاثیر بسیار داشت.ثابت‏ابن قره-كه به هندسه و فیزیك علاقه داشت-در تحقیق طول سال‏شمسى و درجه آفتاب مطالعات مهم كرد.بتانى كه نیز از میراث صابئین‏بهره داشت‏با تالیف زیجى در بسط هیئت و نجوم اسلامى تاثیر قابل ملاحظه كرد.وى حركت نقطه اوج آفتاب را كشف كرد و بعضى اقوال‏بطلمیوس را درین باب نقد و اصلاح نمود.ملاحظات او درباب خسوف‏در محاسباتى كه دانتورن ( Dunthorn) از علماء قرن هجدهم‏اروپا كرد به عنوان یك رهنما یا محرك تلقى شد.نیز وى براى مسائل‏مربوط به مثلثات كروى راه حلهایى یافت كه رجیومانتوس(متوفى‏1476)از آنها استفاده كرد (8) كارهایى را كه مسلمین در نجوم و ریاضیات‏انجام داده‏اند نالینو ایتالیائى،كارادوو فرانسوى و چندتن از علماءمعاصر دیگر تا حدى ارزیابى كرده‏اند.احوال و آثار منجمین و ریاضیدانهاى‏اسلامى نیز در كتاب ریاضیدانان و منجمین عرب تالیف سوتر و تاریخ‏ادبیات عرب تالیف بروكلمان بررسى شده است.این میراث علمى عظیم‏مسلمین،هم از حیث وسعت موجب اعجاب است هم از لحاظ دقت. دربین آثار مهم نجومى مسلمین مخصوصا كتب زیج را باید نام برد كه‏بعضى از آنها شاهكار دقت ریاضى است.از سه شاهكار نجومى مسلمین‏درین زمینه به عقیده سارتون یكى صورالكوكب عبد الرحمن صوفى است(متوفى‏376)دیگر زیج ابن یونس(متوفى‏399)است كه شایدبزرگترین منجمین اسلام باشد و چون وى آن را به نام الحاكم بامر الله‏خلیفه فاطمى مصر ساخت زیج‏حاكمى خوانده مى‏شود.سومین شاهكارنجومى عبارتست از زیج‏الغ‏بیگ كه با همكارى امثال قاضى زاده رومى‏و غیاث الدین جمشید كاشانى تدوین شد اما قتل الغ‏بیگ مطالعات جدى‏مربوط به نجوم را در شرق در واقع پایان داد.از جمله اقدامات علمى‏مسلمین در امور مربوط به ریاضى و نجوم اصلاح تقویم بود.در عهدجلال الدوله ملكشاه سلجوقى كه گویند عمر خیام هم با منجمین دیگردرین اصلاح همكارى داشت و تقویم جلالى كه بدینگونه بوجود آمداز بعضى تقویمهاى مشابه كه در اروپا بوجود آمد دقیقتر بود و شاید عملى‏تر.
علماء اسلامى مكرر از هیئت‏بطلمیوس و اقوال یونانیان انتقاد كردند و هر چند ایرادهایى كه بر آن گرفتند بكلى موجب دگرگون‏كردن دنیاى بطلمیوسى نشد اما زمینه را براى اصلاحات گالیله،كپلر،و كوپرنیك آماده ساخت.حتى مساله حركت زمین،كه بعضى از یونانیهاهم متعرض آن شدند نزد مسلمین مطرح شد.چنانكه ابو سعید سجزى-كه‏تا اواخر قرن چهارم مى‏زیست-اسطرلابى ساخت مبتنى بر فرض حركت‏زمین و سكون افلاك.آیا سجزى واقعا به حركت زمین معتقد بود یا این‏اعتقاد را فرضى قرار داده بود براى عمل اسطرلاب خویش؟درست‏معلوم نیست اما بیرونى كه از این اسطرلاب سجزى صحبت كرده است‏این فرض را-بر خلاف حكمائى امثال رازى و ابن سینا كه در بطلان‏آن شك نداشته‏اند-ممكن مى‏دانسته است هر چند اثباتش را مشكل‏مى‏یافته (9) در بین كسانى كه هیئت‏بطلمیوس را انتقاد كرده‏اند نام‏خواجه نصیر الدین طوسى را نیز مخصوصا باید ذكر كرد.این وزیر معروف‏و عالم بزرگ و جامع شیعه نه فقط مؤسس واقعى رصدخانه عظیم مراغه‏و زیج‏ایلخانى بود بلكه آشنایى علماء اسلام را با تحقیقات چینیهانیز فراهم آورد. بعلاوه،وى ظاهرا در مدت اقامت در الموت (10) نیز به‏كار رصد و نجوم اشتغال داشت و در آن امر مهارت تمام بدست آورده بود.
خواجه نصیر طوسى قطع نظر از تحریر اقلیدس و مطالعات راجع به مثلثات-كه آن را از گرو نجوم بیرون آورد و مستقل ساخت-در كتاب تذكره،هیئت‏بطلمیوسى را بشدت انتقاد نمود و خود نظریات بدیعى پیشنهادنمود.اثبات و طرح عیوب سیستم بطلمیوس به ضرورت اظهار طرح تازه‏یى‏كه بعدها بوسیله كوپرنیك عرضه شد كمك كرد (11) آیا ممكن است‏بعضى از آراء او درین باب از طریق بیزانس به كوپرنیك رسیده باشد؟
بعضى این احتمال را بعید نمى‏دانند و براى آن قراینى نیز یافته‏اند.
در بین مساعى مسلمین در بسط ریاضیات كشف ترتیب كسوراعشارى را باید یاد كرد و روشهاى تقریبى كه توسط غیاث الدین جمشید كاشانى صورت یافت.در هندسه بعضى مسائل كه براى قدما لا ینحل‏مانده بود نزد ابن هیثم و ابو سهل كوهى و امثال آنها راه حلهایى یافت.
مساله امتحان كردن محاسبات از طریق طرح نه نه و قاعده موسوم به‏خطاین منسوب به مسلمین است.محاسبات اعداد بزرگ نجومى با حداقل‏اشتباهات حاكى است از تبحیر آنها در علم اعداد.بعلاوه،مسلمین درساختن آلات نجومى،تكمیل اسطرلاب،و ماشینهاى محاسبه جهت تنظیم‏زیجها كارهاى ارزنده انجام دادند.
ازین تحقیقات و مطالعات در فیزیك و مكانیك هم نتایج نیكو وجالب بدست آمد.ابو معشر بلخى در كتاب المدخل الكبیر كه راجع به‏نجوم است-و در 1130 بوسیله یوهانس هیسپالنسیس به لاتینى‏ترجمه شده-تاثیر ماه را در مساله جزر و مد بررسى كرد و اروپا ظاهرادر قرون وسطى قوانین راجع به جزر و مد را از كتاب وى آموخت. (12) در فسطاط مصر یك دانشمند ریاضى به نام فرغانى،در روزگارمتوكل توانست میله‏یى مخصوص تعبیه كند براى اندازه‏گیرى ارتفاع‏آب نیل در (Optics) در اروپا هنگام فیضان.كارهاى یعقوب كندى و مخصوصا ابن هیثم‏بصرى در مسائل مربوط به علم مناظر تاثیرگذاشت چنانكه،هم راجربیكن به آثار ابن هیثم مدیون شد و هم كپلر. (13) ابن هیثم بزرگترین فیزیك‏دان مسلمین بود و یكى از بزرگترین محققان‏علم مناظر در تمام ادوار (14) در واقع تحقیقات ابن هیثم درباره نور وقواعد انكسار و انعكاس آن منشا كشفیات بعدى شد،بطوریكه مى‏توان‏گفت اگر ابن هیثم نبود راجربیكن بوجود نمى‏آمد و خود راجربیكن در یك‏كتاب خویش مكرر از ابن هیثم نام مى‏برد و از سخنان او نقل مى‏كندچنانكه كپلر نیز ازین دانشمند (Alhasen) مى‏خوانده‏اند و او را بعضى‏محققان از حیث مسلمان نام مى‏برد.ابن هیثم را اروپائیهابسبب نامش الحسن مى‏توان گفت كه وى بهر حال بهترین تجسم روح تجربى بود در تمام قرون وسطى (16) بیرونى‏در باب وزن مخصوص اجسام تحقیقات علمى كرد و وزن مخصوص‏شانزده جسم را با چنان دقتى تعیین نمود كه تقریبا با علم امروز موافق‏است.مطالعات ابوالفتح خازنى صاحب میزان الحكمه در باب تعادل‏مایعات اهمیت علمى داشت و وى هم در باب وزن مخصوص‏اجسام و آلیاژها تحقیقات و محاسبات درست كرد.مطالعات خازنى البته‏محدود به انواع ترازو نیست.در باب وزن،مركز ثقل و مسائل مربوط به‏آنها نیز بحث فیزیكى و ریاضى دارد.در هر حال راجع به انواع ترازوتحقیقات بسیار بوسیله مسلمین انجام یافته است و خاصه در باب ترازوى‏رومى-قراسطون.بعضى مكانیسینهاى مسلمان،حتى در عهد جنگهاى‏صلیبى،براى پادشاهان فرنگ نیز پاره‏یى تعبیه‏ها درست مى‏كرده‏اند (17) رویهمرفته در مكانیك-علم حیل و جراثقال-تحقیقات مسلمین خالى‏از اهمیت نبود-خاصه از لحاظ نظرى.از مرده ریگ یونانیان (Heron d,Alexandrie) را قسطابن لوقا ترجمه كردبه امر المستعین بالله خلیفه عباسى. رساله‏هرون اسكندرانى از كارهائى كه خود مسلمانان درین‏رشته انجام دادند رساله احمد خوارزمى بود-از بنى موسى.درین رساله،خوارزمى توضیحات علمى جالبى درباب بعضى مسائل مربوط به‏هیدرولیك داده بود.یك اثر جالب دیگر مسلمین درین باره عبارتست ازرساله بدیع الزمان جزرى كه مؤلف آن را در سال 602 هجرى به فرمان‏قرا ارسلان امیر دیار بكر تالیف،كرده است و قسمت عمده اسباب وتعبیه‏هایى كه وى در آن شرح مى‏دهد اختراع خود او بوده است.
وقتى تاریخ تكنولوژى جدید بررسى شود سهم مسلمین در تحول آن‏بى‏شك قابل توجه است. 13

نظرات() 
Cialis prices
جمعه 16 آذر 1397 03:22 ق.ظ

Thanks a lot! Very good information!
cialis uk cialis e hiv cialis generique cialis prezzo in linea basso cialis patent expiration buy cialis cialis 5 mg can i take cialis and ecstasy dosagem ideal cialis trusted tabled cialis softabs
buy cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 07:59 ق.ظ

Many thanks, An abundance of tips.

generic cialis with dapoxetine warnings for cialis cialis prezzo al pubblico import cialis cialis lowest price cialis daily cuanto cuesta cialis yaho cialis y deporte cialis savings card cialis 5 mg effetti collateral
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:52 ب.ظ

Terrific posts. Cheers.
generic cialis in vietnam cialis name brand cheap cialis online deutschland generic cialis with dapoxetine cialis authentique suisse wow cialis 20 only now cialis 20 mg we like it cialis soft gel generic cialis 20mg tablets cialis side effects dangers
buy cheap cialis on line
چهارشنبه 14 آذر 1397 01:23 ق.ظ

Factor clearly applied!.
cialis lowest price 5 mg cialis coupon printable tadalafil tablets cialis prezzo al pubblico fast cialis online cialis generico en mexico cialis 200 dollar savings card buy cialis uk no prescription buy cialis online nz cialis therapie
Buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 02:26 ب.ظ

Really plenty of helpful tips.
achat cialis en itali venta cialis en espaa cilas we choice cialis uk buying cialis overnight generic cialis pill online only here cialis pills cialis generique click now cialis from canada cialis for bph
buy tadalafil no prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 01:56 ب.ظ

Regards! I enjoy it.
look here cialis order on line cialis sicuro in linea cialis lilly tadalafi wow cialis 20 cilas cialis lowest price generic cialis levitra cialis generico online buy cialis online nz ou trouver cialis sur le net
buy cialis us pharmacy
دوشنبه 12 آذر 1397 02:42 ق.ظ

Really tons of good tips!
cialis online deutschland cialis dosage amounts cuanto cuesta cialis yaho cialis ahumada cialis lowest price cialis canada on line cialis 5mg billiger cilas cialis great britain 40 mg cialis what if i take
Online cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 01:57 ب.ظ

Terrific posts. Regards!
cialis tadalafil cialis 10mg prix pharmaci how much does a cialis cost cialis australia org viagra cialis levitra can i take cialis and ecstasy we recommend cheapest cialis cialis prezzo al pubblico cialis for sale south africa cialis pills boards
Cialis generic
یکشنبه 11 آذر 1397 02:28 ق.ظ

Info certainly considered..
cialis official site cialis vs viagra acquisto online cialis 200 cialis coupon cialis authentique suisse how does cialis work cialis cipla best buy cialis 20 mg cost cialis farmacias guadalajara click here to buy cialis
buy generic cialis online
شنبه 10 آذر 1397 02:03 ب.ظ

You said this really well!
cialis 5mg cialis purchasing fast cialis online generic cialis buy cialis uk no prescription cialis sans ordonnance generic cialis in vietnam cialis 20 mg cut in half wow cialis 20 tadalafil
Buy generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 02:01 ق.ظ

Kudos. Useful stuff!
cialis qualitat cialis 20 mg cut in half tesco price cialis cialis super acti cialis generique canadian drugs generic cialis cialis en 24 hora where cheapest cialis cialis 100mg suppliers cialis manufacturer coupon
buy cials online
جمعه 9 آذر 1397 02:41 ب.ظ

This is nicely put! !
order a sample of cialis cialis online weblink price cialis cialis 20mg click here to buy cialis pastillas cialis y alcoho generic cialis in vietnam cipla cialis online best generic drugs cialis prezzo cialis a buon mercato
buy cialis online best price
جمعه 9 آذر 1397 02:54 ق.ظ

Many thanks. Lots of write ups.

cialis 20 mg best price cialis 5 mg buy click here take cialis cialis online cialis australian price cialis uk next day cialis generika in deutschland kaufen cialis canadian drugs wow cialis 20 cialis generic availability
buy cialis online safely
پنجشنبه 8 آذر 1397 03:35 ب.ظ

Wonderful forum posts, Cheers!
cialis 5 mg buy cialis lowest price cialis 5 mg funziona cialis 20 mg cost legalidad de comprar cialis cialis prices generic cialis with dapoxetine we choice free trial of cialis tadalafil tablets cialis e hiv
Cialis generic
پنجشنبه 8 آذر 1397 03:30 ق.ظ

Seriously many of great data.
generic cialis with dapoxetine cialis baratos compran uk cialis for sale in europa ou acheter du cialis pas cher online prescriptions cialis tadalafil tablets venta de cialis canada 200 cialis coupon order generic cialis online cialis 30 day trial coupon
buy levitra 20 mg
پنجشنبه 19 مهر 1397 05:55 ب.ظ

You stated it terrifically!
levitra generic levitra 10 mg kopen buy levitra 20 mg cheap 20mg levitra levitra online levitra 10 mg prezzo cheap 20mg levitra buy generic levitra cheap 20mg levitra buy levitra 10mg
buy cialis online
سه شنبه 10 مهر 1397 10:13 ق.ظ

Regards, Loads of forum posts.

generic for cialis click here to buy cialis buy original cialis viagra cialis levitra achat cialis en itali click now buy cialis brand cialis generico postepay price cialis wal mart pharmacy buy cialis online legal cialis daily dose generic
buy cheap cialis on line
یکشنبه 8 مهر 1397 06:11 ق.ظ

Fine advice. Many thanks!
cialis 30 day trial coupon cialis canada precios de cialis generico cialis generique 5 mg costo in farmacia cialis buy cialis sample pack cialis 10mg prix pharmaci rezeptfrei cialis apotheke cialis 20 mg effectiveness cialis therapie
canadian medications list
شنبه 31 شهریور 1397 07:55 ب.ظ

Regards! A lot of facts.

cialis canadian pharmacy buy viagrow pharmacy canada reviews buy vistagra usa northwest pharmacies online buy viagra 25mg canada medications cheap canadian pharmaceuticals nafta canadian medications pharmacy is trust pharmacy in canada legitimate
cialisbuys.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 06:12 ب.ظ

Appreciate it, An abundance of advice!

il cialis quanto costa ou trouver cialis sur le net cialis online buy cialis online legal when will generic cialis be available cialis arginine interactio we use it cialis online store prices on cialis 10 mg generic cialis tadalafil where to buy cialis in ontario
canadian pharcharmy online
سه شنبه 13 شهریور 1397 11:09 ب.ظ

Info nicely used!.
canadian rx buy viagrow online pharmacy canadian medications list canadian drugs canadian medications, liraglutide canadian drug store most reliable canadian online pharmacies Canadian Pharmacy USA canadian discount pharmacies in ocala fl
http://babecolate.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 04:14 ق.ظ

Point well regarded!.
purchasing cialis on the internet cialis 200 dollar savings card tadalafilo warnings for cialis enter site 20 mg cialis cost we like it cialis price tadalafil generic how to purchase cialis on line prix de cialis click here take cialis
http://babecolate.com/
دوشنبه 22 مرداد 1397 04:48 ب.ظ

You revealed this well!
cialis tadalafil online effetti del cialis achat cialis en itali side effects for cialis tadalafil 20 mg cialis for sale south africa prezzo di cialis in bulgaria cialis canada ou acheter du cialis pas cher costo in farmacia cialis
Cialis 20 mg
دوشنبه 7 خرداد 1397 05:10 ق.ظ

Helpful posts. Appreciate it.
cialis purchasing callus only best offers cialis use generic low dose cialis venta de cialis canada order cialis from india cialis prezzo al pubblico cialis generika can i take cialis and ecstasy click here take cialis
резинка для фитнеса пума
دوشنبه 10 اردیبهشت 1397 05:02 ب.ظ
разница между фитнес резинками
эластичная резинка для фитнеса
фитнес резинка для рук и туловища
купить фитнес резинку toredo
фитнес резинки позняки
Buy cialis
جمعه 7 اردیبهشت 1397 08:50 ب.ظ

Regards. Helpful stuff!
cialis lilly tadalafi calis click now cialis from canada cialis 5mg acheter cialis meilleur pri cialis online deutschland cialis 20 mg cost rx cialis para comprar cialis free trial can i take cialis and ecstasy
Online viagra
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 09:00 ق.ظ

Thanks. Great information!
viagra dosage buy viagra with prescription online pharmacy online purchase viagra uk buy real viagra online without prescription where can i buy viagra over the counter pharmacy prices for viagra viagra side effects viagra pfizer buy online buy original viagra
Online cialis
شنبه 18 فروردین 1397 12:38 ق.ظ

Useful advice. Many thanks!
cialis 100mg suppliers tadalafil cialis pills tadalafil 5mg price cialis wal mart pharmacy buy cialis we use it 50 mg cialis dose prices for cialis 50mg how do cialis pills work we like it cialis soft gel
Buy generic cialis
دوشنبه 28 اسفند 1396 04:30 ق.ظ

Cheers. I value it.
cialis sicuro in linea cialis tablets cialis patentablauf in deutschland cialis professional yohimbe cialis 5mg discount cialis cialis 50 mg soft tab generico cialis mexico link for you cialis price costo in farmacia cialis
std test
شنبه 13 آبان 1396 05:30 ب.ظ
من لذت می برم، در نتیجه من پیدا کردم فقط آنچه را که من به دنبال نگاه.
شکار 4 روزه من را تمام کرده ام! خدا برکت دهد
مرد. روز خوبی داشته باشید. خدا حافظ
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :